भारतीय भाषाओं द्वारा ज्ञान

Knowledge through Indian Languages

Dictionary

Kumbarike Vrutti Padakosha (Kannada-Kannada)(KASAPA)

Kannada Sahitya Parishattu (KASAPA)

ನಿಘಂಟಿನ ಪೀಠಿಕಾ ಪುಟಗಳನ್ನು ಓದಲು ದಯವಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿರಿ
शब्दकोश के परिचयात्मक पृष्ठों को देखने के लिए कृपया यहाँ क्लिक करें।
Please click here to view the introductory pages of the dictionary

ಗೇಯುವುದು

(ಕ್ರಿ)
ಚಕ್ರದಿಂದ ಮಡಕೆ ಮಾಡುವುದು.

ಗೇರು ಹಚ್ಚು

(ಕ್ರಿ)
ಸುಟ್ಟಾಗ ಬಿರಿಬಿಟ್ಟ ಮಡಕೆಗಳಿಗೆ, ಗೇರು ಹಾಲು, ಸುಣ್ಣ, ಬೂದಿ ಸೇರಿಸಿ ಕಣಕದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ಬಿರಿಬಿಟ್ಟ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚುವುದು.

ಗ್ಲೇಸಿಂಗ್

(ಕ್ರಿ)
ಗಾಜು ಮೈಭರಿಸುವುದು, ಹೊಳಪುಮಾಡುವುದು, ‘ಗ್ಲೇಸಿಂಗ್’ ಕನ್ನಡದ ಧ್ವನಿಗೆ ಒಗ್ಗುವುದರಿಂದ ‘ಗ್ಲೇಸಿಂಗ್’ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ. ಗ್ಲೇಸಿಂಗ್ ಮಣ್ಣಿನ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅಲಂಕರಣವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ನಾವು ನಿತ್ಯ ಬಳಸುವ ಆಹಾರ ಬೇಯಿಸುವ ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆ, ಚಟಿಗೆಯನ್ನು ಗ್ಲೇಸಿಂಗ್ ಮಾಡುವದಿಲ್ಲ. ಚಹ ಕುಡಿಯುವ ಕಪ್ಪು ಬಸಿ, ಹೂಜಿ, ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಭರಣಿ ಆಟಿಕೆ ಸಾಮಾನು, ಇತ್ಯಾದಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗ್ಲೇಸಿಂಗ್ ಮಾಡುವರು. ಗ್ಲೇಸಿಂಗ್ ಕುಂಭ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅದು ಒಂದು ಕವಚವಾಗಿ ಕುಂಭದ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಚ್ಛಿದ್ರತೆ ಮುಚ್ಚಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸಮತಟ್ಟಾದ, ನುಣುಪಾದ ಮೈ ಉಂಟಾಗುವುದು. ಇದರಿಂದ ಕುಂಭ ವಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವದು. ಗ್ಲೇಸಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಲೋಹ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸೈಡುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಿವೆ.

ಗೊಂದಳ ಕೊಡ

(ನಾ)
ಲಕ್ಷ್ಮಿಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಕೊಡ, ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಗೊಂಬೆ

(ನಾ)
ಬೊಂಬೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಗೊಂಬೆ, ಆಟಿಕೆ ಗೊಂಬೆ, ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕುಂಬಾರರು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಗೊಂಬೆ ಮಾಡುವರು. ಮಂತ್ರದ ಗೊಂಬೆ, ದೃಷ್ಟಿ ಗೊಂಬೆ. ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಗೊಂಬೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಕುಂಬಾರರ ಪಂಗಡ ಒಂದಿದೆ ಅವರನ್ನು ಗೊಂಬಿ ಕುಂಬಾರರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಂಗಾಲದ ಕೃಷ್ಣನಗರದ ಮಣ್ಣಿನ ಗೊಂಬೆಗಳು ಲೋಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವು. ಹಾಗೆಯೆ ಪಾಂಡೆಚೇರಿ ಮಣ್ಣಿನ ಗೊಂಬೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಹರಪ್ಪ ಮೊಹಂಜೊದಾರ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿ, ಮಕ್ಕಳಾಟಿಕೆಯ ಗೊಂಬೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.

ಗೆರೆ ಎಳೆಯುವ ಮೊಳೆ

(ನಾ)
ಮಡಕೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಸಿ ಇರುವಾಗ ಮಡಕೆಯ ಕಂಠದ ಕೆಳಗೆ, ಸೊಂಟದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಗೆರೆ ಎಳೆದು ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಚಿಕ್ಕ ಮೊಳೆ.

ಗೊಬ್ಬಿ

(ನಾ)
ಗೊಬ್ಬೆ ಹೆಂಡದ ಮಡಿಕೆ, ಈಚಲ ಮರದಿಂದ ಕಳ್ಳು ತೆಗೆಯಲು ಕಟ್ಟುವ ಗಡಿಗೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೆಂಡ ತೆಗೆಯಲು ತಾಳೆಮರಕ್ಕೆ ಗಡಿಗೆ ಕಟ್ಟುವರು.
ಸುಟ್ಟು ಏಡಿ ಮರ ಹತ್ತೈತಿ (ಒಗಟು)

ಘಟ

(ನಾ)
ಘಟಕೆ, ಗಡಿಗೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆ, ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರು ತರಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಮಹಾಭಾಷ್ಯದಲ್ಲ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಘಟ ಪದವನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುವರು.
“ಘಟವ ಮಾಡಿದವ ಘಟದಲ್ಲಿರದಂತೆ” (ನಗೆಯ ಮಾರಿತಂದೆ)
“ಧಾನ್ಯ ಹೊಯಿದಿದ್ದ ಘಟ ಅಳತೆಗೆ ಬಪ್ಪುದೆ?” (ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ)

ಘಟಂ

(ನಾ)
ಗಡಿಗೆ, ಇದನ್ನು ವಾದ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವರು. ಇದರ ಬಾಯಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಗಲವಾಗಿದ್ದು. ಅದನ್ನು ಬೋರಲಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಇಲ್ಲವೆ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಆನಿಸಿಕೊಂಡು ಎರಡೂ ಕೈ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆಲ್ಲಾ ಶುಶ್ರಾವ್ಯವಾದ ನಾದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ “ಘಟಂ ವಾದ್ಯ” ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. ಪಾಲ್ಘಾಟ್ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ ಘಟ ನುಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಘಟ ಸ್ಥಾಪನೆ

(ಕ್ರಿ)
ದಸರಾ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ತುಂಬಿ ವಿವಿಧ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಜಗುಲಿಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅದಕ್ಕೆ ನೀರು ಹಾಕಿ ಪೂಜಿಸುವ ವಿಧಾನ.

ಘಟಾಗ್ನಿ

(ನಾ)
ಕೊಡದೊಳಗಿನ ಬೆಂಕಿ

ಘಳಿಗೆ ಬಟ್ಟಲು

(ನಾ)
ಗಳಿಗೆ ಬಟ್ಟಲು, ಮಣ್ಣು ಇಲ್ಲವೆ ಗಾಜಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬಟ್ಟಲು ಪ್ರಾಚಾನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಳೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಮಾಡಿದ ಸಾಧನ. ಒಂದು ಬಟ್ಟಲಿನ ತಳದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ರಂಧ್ರ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲಿ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಮುಳುಗುವಷ್ಟು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಳಿಗೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ಚಕ್ರ

(ನಾ)
ನೋಡಿ – ತಿಗುರಿ

ಚಕ್ರ ಕಾಣಿಕೆ

(ನಾ)
ತಿಗುರಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕರ ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ವೃತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಗೆಗೆ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ.

ಚಟಗಿ

(ನಾ)
ಚಟಿಗೆ, ಚಟಿಕೆ, ಚಿಕ್ಕ ಗಡಿಗೆ ಇದರ ಬಾಯಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಗಲವಿರುವುದು ಇದನ್ನು ಪಲ್ಯ, ಸಾರು, ಅನ್ನ ಮಾಡಲು, ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಬೆಣ್ಣೆ ಹಾಕಿ ಇಡಲು ಬಳಸುವರು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ರೈತರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಸಿಗದಿರಲೆಂದು ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಚಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿಟ್ಟು ತೂಗಿಬಿಡುವದನ್ನು ಈಗಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಧಾರವಾಡ, ಹಾವೇರಿ, ವಿಜಾಪುರ, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆನೆಮೊಸರನ್ನು ಚಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಟ್ಟ ಚಟಿಗೆಯನ್ನೆ ಮಾರುವರು.
ಸುಣ್ಣದ ಚಟಿಗ್ಯಾಗ ತಣ್ಣೀರ ಹೊಯ್ದಾಂಗ (ಗಾದೆ)

ಚಟ್ಟಿ

(ನಾ)
ಮಡಿಕೆ, ತಟ್ಟೆ ಆಕಾರದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆ, ಹೂ ಕುಂಡಕ್ಕೆ ಚಟ್ಟಿ ಎನ್ನುವ ಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಚಡೆ

(ನಾ)
ಆವಿಗೆಯ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ

ಚಪ್ಪನಿ

(ನಾ)
ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆ, ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಜನಾಂಗದವರು ಬಳಸುವ ಪಾತ್ರೆ ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಚರಗದ ಗಡಿಗೆ

(ನಾ)
ಚರಗದ ಸೋರೆ, ಹೊಲ – ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೈರು ಕಾಳು ತುಂಬಿನಿಂತಾಗ ರೈತರು ಭೂತಾಯಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸುವಾಗ ಹೊಸಗಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಬಳಸುವ ಗಡಿಗೆಗೆ ಚರಗದ ಗಡಿಗೆ ಎನ್ನುವರು.

ಚಾಚು ಕೋಲು

(ನಾ)
ಆವಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸುಡುವಾಗ ಕಿಚ್ಚನ್ನು ಒಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲು ಬಳಸುವ ಉದ್ದವಾದ ಕವಲು – ಕಟ್ಟಿಗೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕುಂಬಾರರು ಇದರ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಟ್ಟು ಕಟ್ಟಿ, ಅದು ಸುಡದಿರಲೆಂದು ಮಣ್ಣು ಮೆತ್ತಿ ಕಿಚ್ಚನ್ನು ತಳ್ಳುವರು.

Search Dictionaries

Loading Results

Follow Us :   
  Download Bharatavani App
  Bharatavani Windows App